Khắc phục rò rỉ điện trong nhà như thế nào ?

Rò rỉ điện là một trong những sự cố cần được chú ý trong hệ thống điện dân dụng. Tình trạng này không chỉ có thể làm tăng điện năng tiêu thụ mà quan trọng hơn, trong một số điều kiện còn có thể tạo nguy cơ điện giật, chập điện hoặc hư hỏng thiết bị.

Việc hiểu đúng nguyên nhân, nhận biết dấu hiệu và có phương án xử lý phù hợp sẽ giúp hệ thống điện trong nhà được sử dụng an toàn hơn. Trong bài viết này, Đông Thành Taesung cùng bạn tìm hiểu rò rỉ điện là gì, những nguyên nhân thường gặp và cách khắc phục rò rỉ điện trong nhà.

Rò rỉ điện là gì?

Rò rỉ điện có thể hiểu là hiện tượng dòng điện đi ra khỏi đường dẫn điện dự kiến và truyền sang những phần không mong muốn, chẳng hạn vỏ thiết bị, kết cấu kim loại hoặc đường dẫn xuống đất.

Trong một hệ thống điện được lắp đặt và vận hành đúng cách, dây dẫn, lớp cách điện và các thiết bị bảo vệ có nhiệm vụ giúp dòng điện được truyền dẫn theo đường thiết kế. Khi lớp cách điện bị suy giảm, dây dẫn hư hỏng, thiết bị gặp sự cố hoặc hệ thống điện bị ảnh hưởng bởi môi trường, dòng điện rò có thể xuất hiện.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào vị trí xảy ra sự cố, tình trạng hệ thống điện, thiết bị bảo vệ và nhiều yếu tố khác. Vì vậy, không nên chủ quan khi phát hiện những biểu hiện bất thường liên quan đến điện.

Những nguyên nhân thường gây rò rỉ điện trong nhà

Rò điện không nhất thiết xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất. Trong thực tế, sự cố có thể liên quan đến dây dẫn, thiết bị điện, môi trường sử dụng hoặc chất lượng thi công.

Dây điện bị hư hỏng hoặc suy giảm lớp cách điện

Lớp cách điện của dây dẫn có nhiệm vụ cách ly phần dẫn điện với môi trường xung quanh. Sau thời gian dài sử dụng, lớp cách điện có thể xuống cấp do nhiệt, tác động cơ học hoặc điều kiện môi trường.

Dây điện bị nứt, bong lớp cách điện, bị đè ép hoặc hư hỏng trong quá trình thi công đều có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện dòng điện rò.

Đối với hệ thống điện đã sử dụng lâu năm, việc kiểm tra định kỳ tình trạng dây dẫn và các điểm đấu nối là cần thiết.

Thiết bị điện bị ẩm hoặc tiếp xúc với nước

Độ ẩm là yếu tố cần đặc biệt lưu ý đối với hệ thống điện. Những khu vực như nhà tắm, nhà bếp, khu vực ngoài trời, tường bị thấm nước hoặc vị trí thường xuyên có độ ẩm cao có thể ảnh hưởng đến thiết bị điện và khả năng cách điện.

Khi thiết bị hoặc hệ thống dây dẫn có dấu hiệu bị ẩm, ngấm nước, không nên tiếp tục sử dụng cho đến khi tình trạng được kiểm tra và xử lý phù hợp.

Thiết bị điện bị hỏng

Máy giặt, bình nước nóng, tủ lạnh, điều hòa và nhiều thiết bị điện khác đều có thể phát sinh sự cố cách điện trong quá trình sử dụng.

Nếu một thiết bị khiến thiết bị bảo vệ thường xuyên ngắt, có biểu hiện bất thường hoặc xuất hiện điện tại phần vỏ kim loại, cần ngừng sử dụng và tiến hành kiểm tra.

Không nên tiếp tục vận hành một thiết bị nghi ngờ có rò điện chỉ vì thiết bị vẫn còn hoạt động.

Mối nối và điểm đấu điện không đảm bảo

Các mối nối lỏng, đấu nối không đúng kỹ thuật hoặc điểm nối không được cách điện phù hợp có thể làm giảm độ an toàn của hệ thống.

Đây cũng là lý do hệ thống điện nên được thi công bởi người có chuyên môn và sử dụng vật tư phù hợp với yêu cầu kỹ thuật.

Hệ thống điện đã sử dụng trong thời gian dài

Một hệ thống điện cũ có thể tồn tại nhiều vấn đề cùng lúc: dây dẫn xuống cấp, mối nối cũ, thiết bị bảo vệ không còn phù hợp hoặc hệ thống đã được sửa chữa, đấu nối thêm nhiều lần.

Nếu công trình đã sử dụng trong thời gian dài và thường xuyên xuất hiện các sự cố điện, nên xem xét kiểm tra tổng thể thay vì chỉ xử lý từng vị trí riêng lẻ.

Dấu hiệu nào có thể cho thấy hệ thống đang bị rò điện?

Không phải trường hợp rò điện nào cũng có thể nhận biết bằng mắt thường. Tuy nhiên, một số hiện tượng bất thường có thể là lý do để kiểm tra hệ thống điện:

• Thiết bị bảo vệ chống dòng rò thường xuyên ngắt.
• Một thiết bị điện hoạt động bất thường khi được kết nối.
• Có cảm giác tê hoặc điện giật khi chạm vào vỏ kim loại của thiết bị.
• Dây điện, ổ cắm hoặc điểm đấu nối có dấu hiệu hư hỏng, cháy xém hoặc quá nhiệt.
• Khu vực lắp đặt điện bị ẩm, ngấm nước hoặc có dấu hiệu ảnh hưởng đến hệ thống dây dẫn.

Những biểu hiện trên không tự chúng xác định chính xác nguyên nhân sự cố. Việc xác định dòng rò và vị trí rò cần được thực hiện bằng phương pháp và thiết bị đo phù hợp.

Cách khắc phục rò rỉ điện trong nhà

Khi nghi ngờ có rò điện, ưu tiên đầu tiên không phải là cố tìm vị trí hỏng bằng cách chạm thử vào thiết bị mà là đảm bảo an toàn và cô lập nguồn điện khi cần thiết.

1. Ngắt nguồn điện khi phát hiện dấu hiệu nguy hiểm

Nếu có dấu hiệu điện giật, mùi khét, cháy xém, thiết bị bị ngấm nước hoặc một tình trạng điện bất thường có nguy cơ gây mất an toàn, cần ngắt nguồn điện tại vị trí thích hợp nếu có thể thực hiện một cách an toàn.

Không chạm trực tiếp vào dây điện bị hở, thiết bị nghi đang mang điện hoặc khu vực ẩm ướt liên quan đến sự cố.

2. Xác định thiết bị hoặc khu vực có dấu hiệu bất thường

Sau khi nguồn điện đã được cô lập an toàn, có thể kiểm tra bằng quan sát xem dây dẫn, ổ cắm, thiết bị hoặc khu vực nào có dấu hiệu hư hỏng rõ ràng.

Tuy nhiên, không nên tự tháo thiết bị, tủ điện hoặc thực hiện phép đo trên mạch đang mang điện nếu không có kiến thức và dụng cụ chuyên dụng.

3. Kiểm tra dây dẫn và lớp cách điện

Dây điện có lớp cách điện nứt, cháy, biến dạng hoặc hư hỏng cần được đánh giá và thay thế khi cần thiết.

Không nên coi việc quấn thêm băng cách điện là giải pháp lâu dài cho mọi trường hợp dây dẫn đã xuống cấp.

Khi thay dây, cần lựa chọn loại dây có cấu tạo và tiết diện phù hợp với thiết kế cũng như điều kiện sử dụng của hệ thống. Bạn có thể tham khảo danh mục Dây và cáp điện của Đông Thành Taesung để tìm hiểu các dòng dây dẫn và cáp điện đang được cung cấp.

4. Kiểm tra thiết bị điện

Nếu hiện tượng bất thường xuất hiện khi sử dụng một thiết bị cụ thể, nên ngừng sử dụng thiết bị đó và để người có chuyên môn kiểm tra.

Đặc biệt cần thận trọng với những thiết bị có vỏ kim loại hoặc hoạt động trong môi trường có nước và độ ẩm cao.

5. Kiểm tra thiết bị bảo vệ

Thiết bị bảo vệ chống dòng rò phù hợp có vai trò quan trọng trong hệ thống điện. Tuy nhiên, việc lựa chọn thông số, bố trí và kiểm tra thiết bị bảo vệ phải phù hợp với thiết kế của hệ thống.

Nếu thiết bị bảo vệ thường xuyên tác động, không nên tự ý vô hiệu hóa hoặc thay bằng thiết bị có thông số khác chỉ để tránh tình trạng ngắt điện. Nguyên nhân gây tác động cần được xác định trước.

6. Gọi thợ điện hoặc kỹ thuật viên khi không xác định được nguyên nhân

Đây là lựa chọn phù hợp nếu sự cố nằm trong hệ thống dây điện âm tường, tủ điện, thiết bị công suất lớn hoặc không thể xác định bằng kiểm tra thông thường.

Người có chuyên môn có thể sử dụng thiết bị đo phù hợp để đánh giá cách điện và xác định vị trí cần xử lý.

Không nên làm gì khi nghi ngờ có rò điện?

• Không dùng tay chạm thử vào vỏ thiết bị để xác định có điện hay không.
• Không chạm vào dây dẫn bị bong hoặc hở lớp cách điện.
• Không thao tác với thiết bị điện khi tay ướt hoặc khu vực đang ngập, ẩm.
• Không tự ý tháo tủ điện hoặc sửa chữa phần đang mang điện nếu không có chuyên môn.
• Không vô hiệu hóa thiết bị chống dòng rò chỉ vì thiết bị thường xuyên ngắt.

Nếu có nguy cơ mất an toàn, hãy cô lập nguồn điện và nhờ người có chuyên môn kiểm tra.

Làm thế nào để hạn chế nguy cơ rò rỉ điện?

Lựa chọn dây dẫn phù hợp

Dây dẫn cần có tiết diện và cấu tạo phù hợp với thiết kế, điều kiện lắp đặt và mục đích sử dụng.

Không nên chỉ lựa chọn dây dựa trên giá thành. Chất lượng ruột dẫn, lớp cách điện và khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đều là những yếu tố cần xem xét.

Thi công hệ thống điện đúng kỹ thuật

Các mối nối, hộp điện, ổ cắm và đường dây cần được lắp đặt phù hợp. Những khu vực có nước hoặc độ ẩm cao cần được xem xét kỹ ngay từ giai đoạn thiết kế và thi công.

Sử dụng thiết bị bảo vệ phù hợp

Ngoài các thiết bị bảo vệ quá tải và ngắn mạch, hệ thống có thể cần thiết bị bảo vệ chống dòng rò phù hợp tùy theo thiết kế và yêu cầu sử dụng.

Việc lựa chọn và lắp đặt nên được thực hiện theo yêu cầu kỹ thuật của hệ thống.

Kiểm tra hệ thống điện định kỳ

Đối với công trình đã sử dụng lâu năm hoặc thường xuyên hoạt động trong điều kiện bất lợi, việc kiểm tra định kỳ có thể giúp phát hiện sớm dây dẫn xuống cấp, mối nối bất thường hoặc thiết bị có vấn đề.

Vai trò của dây điện trong một hệ thống điện an toàn

Dây điện là một thành phần cơ bản của hệ thống điện. Bên cạnh khả năng dẫn điện, lớp cách điện và cấu tạo của dây cần phù hợp với môi trường và mục đích sử dụng.

Đông Thành Taesung hiện cung cấp các dòng dây và cáp điện Taesung và Dongsung phục vụ nhiều nhu cầu sử dụng khác nhau. Trong đó, Taesung là thương hiệu Hàn Quốc; các sản phẩm Dongsung được sản xuất tại Việt Nam trên dây chuyền công nghệ Hàn Quốc.

Khi lựa chọn dây dẫn, cần căn cứ vào yêu cầu kỹ thuật của công trình thay vì lựa chọn chỉ dựa trên một thông số đơn lẻ.

Câu hỏi thường gặp về rò rỉ điện

Rò rỉ điện có làm tăng tiền điện không?

Dòng điện rò có thể gây ra phần điện năng tiêu thụ ngoài mục đích sử dụng. Tuy nhiên, hóa đơn tiền điện tăng bất thường có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.

Vì vậy, không nên kết luận hệ thống bị rò điện chỉ dựa trên mức tiền điện.

Có thể tự kiểm tra rò điện tại nhà không?

Người sử dụng có thể quan sát một số dấu hiệu bất thường và cô lập thiết bị khi việc đó có thể thực hiện an toàn. Tuy nhiên, việc đo kiểm chính xác hệ thống điện nên được thực hiện bằng thiết bị phù hợp và bởi người có kiến thức chuyên môn.

Đặc biệt, không nên tự thực hiện các phép thử có tiếp xúc với phần đang mang điện.

Dây điện cũ có nên thay không?

Không thể xác định chỉ dựa trên tuổi của dây. Nếu lớp cách điện đã xuống cấp, dây bị hư hỏng hoặc không còn phù hợp với yêu cầu của hệ thống, cần được người có chuyên môn đánh giá và thay thế khi cần thiết.

Thiết bị chống dòng rò thường xuyên ngắt có nên thay thiết bị lớn hơn không?

Không nên tự ý tăng thông số hoặc vô hiệu hóa thiết bị bảo vệ chỉ để tránh việc ngắt điện. Việc thiết bị thường xuyên tác động có thể là dấu hiệu cần kiểm tra hệ thống hoặc thiết bị điện liên quan.

Kết luận

Rò rỉ điện là vấn đề không nên xem nhẹ trong hệ thống điện gia đình. Dây dẫn xuống cấp, lớp cách điện hư hỏng, môi trường ẩm, thiết bị điện gặp sự cố và các điểm đấu nối không đảm bảo đều có thể liên quan đến hiện tượng này.

Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, hãy ưu tiên an toàn, ngắt nguồn điện khi cần thiết và tránh tự thao tác trên phần đang mang điện nếu không có chuyên môn. Đồng thời, việc lựa chọn dây dẫn phù hợp, thi công đúng kỹ thuật, sử dụng thiết bị bảo vệ và kiểm tra hệ thống định kỳ sẽ góp phần hạn chế nguy cơ sự cố trong quá trình sử dụng.